Destructieve en constructieve krachten in de publieke ruimte
It all begins with an idea.
Het kralingse gasnet is aan vervanging toe. Ook in het werkgebied van Zeldenooit vindt daartoe graafwerk plaats. Dat gebeurt overigens zonder kennisgeving, terwijl dat volgens de overeenkomst met de gemeente wel zou moeten, maar dat terzijde. Een van de gevolgen is dat de monumentale hazelaar op het kruispunt van Groene Wetering en Laan van Woudestein heeft moeten wijken. Op verzoek van Zeldenooit is die teruggesnoeid en in noordelijke richting verplant.
Graafwerk in het groen, hoeft niet alleen maar destructief te zijn. Een voorbeeld van een constructieve bijwerking was de twee kuub grond die was overgebleven na het verplanten van genoemde hazelaar. De hoop losse grond trok vrijwel onmiddellijk de aandacht van een zandbij die daarin dacht te gaan nestelen. Ons verzoek omwille daarvan de hoop grond te laten liggen en te voorzien van een informatiebordje, vond geen gehoor bij de gemeente. Het ambtelijke apparaat ontbeert daarvoor eenvoudigweg de flexibiliteit. Liever tuigt de gemeente verspreid over de stad een aantal bijenburchten op die de stedelijke bij in nood moet gaan redden.
Het aantal soorten bijen en andere insecten zal echter niet toenemen als de oorzaken van de sterke achteruitgang niet worden verminderd. Een van die oorzaken is het gebrek aan dynamiek in het landschap. Die dynamiek wordt veroorzaakt door natuurlijke processen zoals het bij hoog water buiten hun oevers treden van rivieren, waardoor zand en klei wordt afgezet in het overstroomde land. Ook door de wind weggeblazen zand is een vorm van dynamiek die evenals begrazing door grote dieren veelal is verdwenen omdat de effecten ervan ongewenst worden geacht. Voor de natuur leidt het ontbreken van dynamiek meestal tot een verminderde soortenrijkdom.
Laat in het stedelijke gebied die dynamiek nu juist in hoge mate aanwezig zijn. Dat vernietigt ongetwijfeld leefgebied van bepaalde soorten dieren en planten, het kan echter ook leefgebied scheppen, getuige het voorbeeld van de zandbij. Uiteraard mits daaraan de benodigde ruimte wordt gegeven.
OE Jansen, 25 maart 2026